Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cihetı saf, bu olaylarla alakalı bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdem evladı-dışı farkı gözetmeksizin, mevki ve çağ aralığının kestirildiği bir geçmiş çağ dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her meydanın geçkinini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini kelam konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara merbut bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları göz önüne hileınarak, olanaklı başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir elan yaşanabilmesi kabil bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen alıntı kanalıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cihetı saf çok elan geniş bir mazmun gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta derece derece natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]