Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 5

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen kamu şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, nazarıitibar eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ait ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazılan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. ırlamakler anne flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik bile mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise kamu dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra tekrar edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

ırlamaknün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir kamu şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en sarih özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Doğrusu hece skorsı bakımından bir sınırlama olmaz.

ırlamaklerin mehabetli çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. ırlamakler bu şekilde kamuın emtiaı olurlar ve kamuın her kesimine hitap fail sanat erilar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir çalgı türüdür. ırlamakler çoğu kat, bir huy vakaı evet da bir kahramanlık içinsında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, nokta adlarının, hatta mevzuların da değişmiş olduğu görüldüğü yürekin, nerede doğduklarını saptamak mecalleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere nazaran usulsüz ve usullü türküler olarak iki fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı yürekine düzlük uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseriya kumar havaları nokta kızılır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da şikeste gökyüzü adı verilmektedir.

Türklerde çalışmalenen konulara nazaran bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Konularına nazaran türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Natür türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Seremoni türküleri
İş türküleri
Katlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Oyun türküleri
Beğeni ve hayvan türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve dokunaklıklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri